Jerzyk

[Bogusław]

JERZYK   (APUS APUS)

Wielkość: długość całkowita 17 - 18 cm; rozpiętość skrzydeł 40 - 41 cm; skrzydło złożone 16,3 - 18,1 cm; ogon 7,7 - 8,2; waga 30 - 50 g.

Uważany jest często za dużą jaskółkę. Oba te gatunki są wprawdzie do siebie podobne, ale wcale nie spokrewnione, jerzyki należą bowiem do innego rzędu.Pierś i brzuch są tak samo szaroczarne jak wierzch ciała. Skrzydła bardzo długie, sierpowato wygięte. Lot wytrwały, porywisty.Jerzyk większą część swego życia spędza w powietrzu. Podejmuje nie tylko wędrówki sezonowe (wiosna - lęgowisko , jesień - zimowisko), ale udaje się na nieregularne, zależnie od pogody, wedrówki pośrednie. Jerzyki odżywiają się bowiem najmniejszymi żyjącymi w powietrzu owadami, których występowanie w dużym stopniu zależy od pogody. w niskich temperaturach lub przy długotrwałym deszczu, ilość tego "planktonu powietrznego" prawie całkiem znika i ptakom brakuje pożywienia. Jerzyki potrafią przewidywać zmiany pogody i wcześniej przenoszą się na inne miejsca. Młode ptaki ograniczają wówczas swoją aktywność życiową (zapadają w coś w rodzaju hibernacji) i mogą do trzech tygodni nie pobierać pokarmu. Jeżeli jerzyk przypadkowo spadnie na płaski teren, to tylko z ogromnym wysiłkiem udaje mu się z powrotem poderwać do góry.

Liczny na terenie całego kraju, zwłaszcza w dużych miastach tam gdzie znajduja się wysokie budynki z pęknięciami i załomami muru, odstającymi parapetami, dziurawymi, pustymi cegłami oraz dachami pokrytymi dachówką.

PoĹźywienie ; drobne owady chwytane w locie.

Gniazdo założone zwykle w szczelinach i wgłębieniach murów, pod odstającymi parapetami, na belkach pod dachówkami itp.W Tatrach i w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej gnieżdżą się także czasami w szczelinach skalnych, a w północno-wschodniej części Polski niekiedy w dziuplach. Wielkość i kształt gniazda zależa od wymiarów szczeliny, w jakiej się ono znajduje. Zazwyczaj ma kształt płaskiej czarki. Materiał do budowy chwytany jest w powietrzu, stanowia go drobne i suche trawy, słomy, mech i perz. Poukładany jest (nie przepleciony) niestarannie warstwami, razem z sierścią, włosiem, wełną, watą , puchem roślinnym z topoli, papierem, nićmi, pierzem itp.Całość zlepiona jest śliną ptaka, czym odróżnia się od gniazd pozostałych ptaków tej grupy. Zniesienie z 2 - 3 jaj składanych w odstępach dwu- lub trzydniowych.Jeden lęg w roku, termin lęgów zależy od pogody - od końca maja do połowy czerwca. Wysiadywanie od złożenia pierwszego jaja, trwa 18 - 21 dni. Pisklęta niepokojone przed osiągnięciem zdolności do lotu, kryją się w szczelinach. Opuszczają gniazdo po 35 -42 dniach

Przylot w pierwszych dniach maja, odlot w połowie sierpnia.